Classic FM
Playlist
Je hoort nu: Track
Componist: Componist
meer informatie

Luister ook naar de themastations van Classic FM

Octet tot Ouverture

Octet

Compositie voor acht vocale of instrumentale partijen. Het instrumentale octet komt voor in bezettingen alleen voor strijkers (het Octet van Mendelssohn), alleen voor blazers (het Octet van Stravinsky), of voor strijkers en blazers (het vermaarde Octet van Schubert).

Opera

Een der grootste, rijkste en belangrijkste genres van de westerse muziek, 'pas' ontstaan rond 1600 in Italië (als eerste opera wordt beschouwd de Dafne uit 1594 van de Florentijnse componist Jacopo Peri). Op z'n eenvoudigst gezegd, is de opera een 'zangspel', een gezongen toneelstuk waarin muziek, tekst en handeling van even groot belang kunnen zijn. Voeg daarbij het belang van de aankleding (decors, kostuums), de belichting, de dans (veel opera's hebben balletten), de toneelmachinerie en de inbreng van de regisseur en het zal duidelijk zijn dat een optimale uitvoering van een 'grote' opera nogal een beleving is.

De opera als vaste compositievorm bestaat niet. In de vier eeuwen van zijn bestaan zijn talloze structuren en genres tot ontwikkeling gekomen. Maar veel voorkomende onderdelen zijn: de ouverture (het instrumentale voorspel tot het gehele werk); het gezongen recitatief of de gesproken dialoog, waarin de handeling wordt voortgezet; de aria's en duetten, waarin de handeling stil staat; de grotere ensembles voor de solisten en de koren; incidenteel de balletten, als intermezzo in de handeling; ten slotte de finales, de vaak grootscheepse scènes voor het gehele ensemble, waarmee een acte of de hele opera wordt besloten.

Operette

Van de komische opera afgeleid zangspel met frivole, mondaine, vaak ook satirische onderwerpen, op gemakkelijk aansprekende muziek, waarin de modedansen van dat moment opgenomen kunnen zijn, en die altijd gesproken dialogen heeft.

Ontstaan in het midden van de 19e eeuw in Parijs en Wenen, met als briljantste componisten respectievelijk Offenbach (o.a. Orfeus in de Onderwereld, La belle Hélène) en Johann Strauss jr. (Die Fledermaus, Der Zigeunerbaron).

Opus

Afgekort: op. Het Latijnse woord voor 'werk. Wordt door componisten (of muziekuitgevers in vroegere eeuwen) gebruikt om hun werken te nummeren. Als het goed is, zou de 'sonate op. 10' dus het tiende werk van een componist zijn, en eerder gecomponeerd dan de 'symfonie op. 50'. In de praktijk kwam daar vooral vroeger vaak weinig van terecht, reden waarom het oeuvre van een aantal composten door musicologen opnieuw is 'genummerd' (zie daarvoor: KV). De aanduiding 'op.posth.' betekent 'postuum werk'; een compositie die na de dood van een componist is uitgegeven.

Oratorium

Letterlijk: gebedszaal van een kerk of klooster. De plaats waar zich in de 16e eeuw het oratorium als muzikale vorm ontwikkelde tot de geestelijke tegenhanger van de opera. Een grote verhalende compositie voor zangsolisten, koor en orkest; over een bijbels, religieus of ernstig wereldlijk gegeven; als regel uit te voeren zonder toneelhandeling, decors en kostuums. In het oratorium neemt het recitatief als drager van de handeling een voorname plaats in, vaak in de persoon van een centrale figuur: de 'verteller' (Italiaans: testo; Frans: récitant; Engels: narrator). In Duitsland, waar het oratorium vooral bloeide als Passie (zie Passie), is de centrale figuur daarin de Evangelist.

Het oratorium is evenals de opera een der belangrijkste vocale vormen van de westerse muziek en de compositie ervan gaat door tot in onze dagen. Enkele grote componisten van het genre waren Bach, Haydn, Mendelssohn en Stravinsky.

Orkest

Een ensemble van meer dan twaalf à vijftien instrumenten (bij minder instrumenten ontstaan de kamermuziekbezettingen). Het orkest als verzameling van blaas-, strijk- en slaginstrumenten zoals wij dat kennen, ontstond in het begin van de 17e eeuw (begin van de barokperiode) en heeft zich op verschillende manieren ontwikkeld.

We kennen inmiddels meer dan tien verschillende types orkest, waarvan de meest voorkomende zijn: symfonieorkest, kamerorkest, harmonieorkest, fanfare en strijkorkest. Andere types zijn het barokorkest, schoolorkest, amusementsorkest, mandolineorkest, jazzband, etc. In de hedendaagse muziek komen grote ensembles in alle denkbare instrumentencombinaties voor.

Ouverture

Letterlijk: opening (Frans). De instrumentale inleiding tot een opera, operette, oratorium, toneelmuziek of ander meerdelig werk. In de barokmuziek ook het eerste deel van een suite. In de romantiek ontstaat de concertouverture, een op zich zelf staand orkestwerk (bijv: Mendelssohn: ouv. die Hebriden). Opera-ouvertures zijn vaak gebouwd op melodieën die later in het werk worden gezongen, of ze hebben hun eigen melodisch materiaal en bereiden de sfeer van de opera voor. 

Om dit element te tonen dien je cookies te accepteren voor Classic FM. Dit kan in verschillende niveaus. Klik hier voor meer informatie.