Classic FM
Playlist
Je hoort nu: Track
Componist: Componist
meer informatie

Luister ook naar de themastations van Classic FM

Maat tot Musique concrète

Maat

De indeling van muziek naar de accenten, de zwaartepunten die er in voorkomen. We kennen regelmatige en onregelmatige maatsoorten; het overgrote deel van de westerse muziek is regelmatig.

De regelmatige maatsoorten zijn óf tweedelig of driedelig met daarin enige onderverdelingen. Duidelijke voorbeelden zijn respectievelijk de mars en de wals, die je kunt meetellen als één-twee-drie-vier en als één-twee-drie. Je telt daarmee de sterke en de zwakke accenten die in een maat voorkomen. Als teleenheid wordt vaak de kwartnoot gebruikt (of de achtste of zestiende noot) en naar gelang het aantal van die noten of teleenheden per maat wordt de maatsoort vastgesteld: een mars staat in vierkwartsmaat, een wals in driekwartsmaat. Op schrift wordt de maatsoort in cijfers weergegeven: 4/4, 3/4, en bijvoorbeeld voor een zesachtste maat 6/8.

Onregelmatige maatsoorten komen tot de 20e eeuw veel minder voor. Een mooi voorbeeld van een vijfkwartsmaat is het tweede deel van Tsjaikovski's Zesde Symfonie, de Pathétique.

Hielden de componisten zich in vroegere eeuwen meestal aan één maatsoort per deel van een werk, in de 20e eeuwse muziek komen maatwisselingen en onregelmatige maatsoorten binnen één deel van een werk vaak voor. Een van de talloze voorbeelden is Stravinsky's ballet Le Sacre du Printemps; het 'Ritueel van de wedijverende stammen' telt 74 maten waarbinnen 6 maatsoorten en 37 maatwisselingen voorkomen.

Madrigaal

Vocale compositie voor solostemmen of koor, meestal zonder instrumentale begeleiding, vrijwel altijd op wereldlijke en Italiaanse teksten die vaak over de liefde gaan. Belangrijke compositievorm tussen de 14e en de 17e eeuw, en de wereldlijke tegenhanger van het motet. Een van de grootste madrigaalcomponisten was Claudio Montoverdi.

Majeur

Groot, grote terts (zie Toon en Toonsoort).

Menuet

Van oorsprong oude, sierlijke, Franse hofdans, die vanaf het midden van de 17e eeuw in de kunstmuziek werd opgenomen en als vorm bijzonder populair werd in de baroksuite en in de symfonie en het strijkkwartet uit de klassieke periode. Bij Beethoven verandert het menuet in een scherzo, dat sindsdien dezelfde plaats in de symfonie etc. houdt: tussen het tweede, langzame deel en de finale in. Wereldberoemd werd 'het' menuet van Boccherini, uit zijn strijkkwintet in E op. 11, en een van de honderden menuetten die hij schreef.

Metronoom

Zie Tempo.

Mezzosopraan

Vrouwen- en ook jongensstem, tussen sopraan en alt in (zie Stemsoorten).

Mineur

Klein, kleine terts (zie Toon en Toonsoort).

Mis

De belangrijkste liturgievorm van de rooms-katholieke kerk waarin een aantal vaste gebeden etc. voorkomen die in iedere misviering terugkeren (het 'ordinarium'), en een aantal wisselende gebeden die voor iedere mis anders zijn (het 'proprium').

De gecomponeerde mis bepaalt zich tot het ordinarium, dat uit vijf onderdelen bestaat: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus met Benedictus, Agnus Dei. Vanaf de 14e eeuw tot in onze tijd zijn er duizenden missen gecomponeerd, hoofdzakelijk voor de eredienst, hoewel een aantal vanwege zijn muzikale kwaliteiten en/of zijn omvang ook in de concertzaal wordt uitgevoerd.

Moderato

Gematigd (zie Tempo).

Modulatie, moduleren

Het tijdens een compositie van de ene toonsoort overgaan in een andere.

Motet

Zeer oude en belangrijke vocale compositievorm, stammend uit de 13e eeuw en tot in onze tijd beoefend. Enige algemene kenmerken van het motet zoals dat rond 1500 zijn bloeitijd beleefde: een kort, meerstemmig stuk zonder instrumentale begeleiding, geschreven in contrapuntische stijl (fuga- of canontechniek) op Latijnse tekst en over een geestelijk (bijbels) onderwerp, waarbij de verschillende tekstgedeelten op nieuwe thema's of motieven werden gezet. De geestelijke tegenhanger van het madrigaal.

Musique concrète

Zie Elektronische muziek.

Om dit element te tonen dien je cookies te accepteren voor Classic FM. Dit kan in verschillende niveaus. Klik hier voor meer informatie.